Nhà ai có một con men.

Nhà ai có một con men.

Sống ở đời, rồi ai cũng sẽ lên men. Cái chua phát sinh từ việc biến đổi những thức ngọt trong hồn mình dưới những yếu tố của cuộc sống. Thế cái sự lên men có thành vại dưa ngon hay bị phán rằng khú, là khắm, là đổ bỏ? Ai biết đâu… Người thông thái nhất đời tôi là mẹ cũng không tỏ tường.

Cái phận cải sen dày mình, to lá, phơi đôi con nắng hanh giữa ngày đông, lèn chặt dưới cục đá nặng như đời, đôi cân muối hạt, nửa muỗng đường hoặc bát nước gạo trắng ngà, ấy là có thức chua ngày Tết. Cái lạ của quê là không ai cho ai mượn men, mẹ bảo rằng con men nhà dễ chết. Dầu cho việc nhà đôi lúc là việc cả làng cả xóm. Nhà kia có đám thì cuối ngõ đã í ới hỏi xem lấy con lợn béo à hay sắp ra mua bu gà mái đẻ một lứa ngon lành. Cái sự chung làm giàu cái riêng, cái độc đáo riêng làm cái chung phong phú mỡ màu văn hoá. Nhưng con men lại thành thứ không thể sẻ chia, biết kể từ đâu nhỉ, từ ngày anh cu Thảo làm mẻ ngon nhất xóm lại không chỉ cho ai. Mấy tuổi bé tin hin, tôi chỉ thấy anh cười cười, đếm số tóc bạc tôi nhổ cho anh rồi đùa cắm lên cằm như thể là trò vui lắm. Lại sau, mẹ kể anh không nói với các chị, chừng không muốn con gái nhà người theo anh chịu khổ. Con mẻ thần kỳ nhỉ, chỉ có tôi không hiểu tại sao.

Đời quê mang cơm trắng tới cho ăn, anh cu Thảo sẽ trả cho người một bát mẻ.